India Customer Care ની સ્વતંત્ર ગાઇડ · આ પરિવહન (Parivahan) ની સરકારી વેબસાઇટ નથી · અમે ક્યારેય તમારો લાઇસન્સ નંબર, વાહન નંબર, આધાર કે OTP માગતા નથી. સરકારી સેવાઓ: parivahan.gov.in
મોટર વીમા ક્લેમ: પગલાં, દસ્તાવેજો અને સમયમર્યાદા
કાર કે બાઇકના વીમાનો ક્લેમ કરવા, કોઈ પણ રિપેર પહેલાં સૌથી પહેલાં વીમા કંપનીને જાણ કરો, અને ક્લેમ નંબર લખી લો. ચોરી થાય કે બીજા કોઈને ઈજા થાય તો FIR નોંધાવો. સર્વેયર નુકસાનની તપાસ કરે છે, પછી વીમા કંપની નેટવર્ક ગેરેજમાં કૅશલેસ રિપેર મંજૂર કરે છે અથવા તમારાં બિલની રકમ પાછી (રિઇમ્બર્સમેન્ટ) આપે છે. ઝીરો-ડેપ્રિસિએશન ઍડ-ઑન ન હોય તો ડિડક્ટિબલ અને પાર્ટ્સના ઘસારા (ડેપ્રિસિએશન) માટે કપાત થશે. વીમા કંપની મોડું કરે કે અન્યાયી રીતે ક્લેમ નકારે, તો પહેલાં તેને ફરિયાદ કરો, પછી IRDAIના Bima Bharosa કે વીમા લોકપાલ (Insurance Ombudsman)ને.
- પહેલું પગલું
- વીમા કંપનીને જાણ કરો, ક્લેમ નંબર લો
- FIR
- ચોરી, ઈજા, થર્ડ-પાર્ટી નુકસાન
- સર્વે
- ₹50,000થી ઓછા નુકસાન માટે રજિસ્ટર્ડ સર્વેયર જરૂરી નથી
- નિર્ણય
- વીમા કંપનીની સમયમર્યાદામાં
- ફરિયાદ
- Bima Bharosa, વીમા લોકપાલ
આ પેજ પર
તમારો ક્લેમ કયો છે?
તમારા પોતાના વાહનને નુકસાન (ઓન ડૅમેજ)
તમારી પાસે કૉમ્પ્રિહેન્સિવ કે સ્ટેન્ડ-અલોન ઓન-ડૅમેજ પૉલિસી હોય તો કવર થાય છે, ફક્ત થર્ડ-પાર્ટી કવરમાં નહીં. વીમા કંપનીને જાણ કરો, પછી કૅશલેસ કે રિઇમ્બર્સમેન્ટ પસંદ કરો.
વાહન ચોરાયું
તરત FIR નોંધાવો, પછી વીમા કંપનીને જાણ કરો. વીમા કંપની સામાન્ય રીતે પોલીસના અંતિમ રિપોર્ટની રાહ જુએ છે કે વાહન મળ્યું નથી, અને વાહન પોતાના નામે ટ્રાન્સફર કરવા માટેના કાગળો માગે છે. તમારી વીમા કંપની પાસે તેની દસ્તાવેજોની યાદી માગો.
બીજા કોઈને ઈજા, મૃત્યુ, કે તેમની મિલકતને નુકસાન
પોલીસ અને તમારી વીમા કંપનીને લેખિતમાં જાણ કરો. પીડિત વ્યક્તિ મોટર અકસ્માત ક્લેમ ટ્રિબ્યુનલ સમક્ષ વળતરનો દાવો કરે છે, અને તમારી વીમા કંપની થર્ડ-પાર્ટી કવર હેઠળ બચાવ કરે છે અને ચુકાદાની રકમ ભરે છે. અકસ્માત પછી શું કરવું તે જુઓ.
મોટર વીમાનો ક્લેમ કેવી રીતે કરવો?
તમેવીમા કંપની / સર્વેયર / ગેરેજસમયમર્યાદા કે ચુકવણી
- એપ, વેબસાઇટ, હેલ્પલાઇન કે ગેરેજ દ્વારા વીમા કંપનીને જાણ કરો; ક્લેમ નંબર લખી લો
- વીમા કંપની સર્વેયર નીમે છે (₹50,000થી ઓછા નુકસાનનો સર્વે રજિસ્ટર્ડ સર્વેયર પાસે કરાવવો જરૂરી નથી)
- સર્વેયર તપાસ કરીને રિપોર્ટ આપે છે
- નેટવર્ક ગેરેજમાં રિપેર કરાવો છો?ના: ગેરેજને પૈસા આપો અને બિલ સાથે રિઇમ્બર્સમેન્ટનો ક્લેમ કરો
- તમે ફક્ત ડિડક્ટિબલ અને કવર ન થતા પાર્ટ્સ (જો હોય તો) ભરો છો
- વીમા કંપની ગેરેજ સાથે હિસાબ પતાવે છે
- બધા સલામત છે તેની ખાતરી કરો. ચોરી, ઈજા કે બીજાને નુકસાન થયું હોય, તો પોલીસને જાણ કરો અને FIR નંબર લો.
- કોઈ પણ રિપેર પહેલાં, તરત તમારી વીમા કંપનીને જાણ કરો. ક્લેમ નંબર લખી લો.
- નુકસાન અને સ્થળના ફોટા લો.
- સર્વેની રાહ જુઓ. વીમા કંપની અંદાજ (એસ્ટિમેટ) મંજૂર ન કરે ત્યાં સુધી રિપેર શરૂ ન કરાવો.
- કૅશલેસ: નેટવર્ક ગેરેજમાં, અંદાજ મંજૂર કર્યા પછી વીમા કંપની ગેરેજને પૈસા ચૂકવે છે. રિઇમ્બર્સમેન્ટ: ગેરેજને જાતે પૈસા ચૂકવો અને બિલ અને રસીદો જમા કરાવો.
- સહી કરતાં પહેલાં સેટલમેન્ટ પત્રમાં ડિડક્ટિબલ અને ડેપ્રિસિએશન તપાસો.
✔ કામ થઈ ગયું, તે આ રીતે ખબર પડશે: વીમા કંપની સેટલમેન્ટ પત્ર મોકલે કે ગેરેજને પૈસા ચૂકવે, અને ક્લેમ settled (પતી ગયેલો) દેખાય.
કયા દસ્તાવેજો જોઈએ?
- ક્લેમ ફોર્મ અને પૉલિસી નંબર.
- વાહનની RC અને વાહન ચલાવનાર વ્યક્તિનું ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ. DigiLockerમાંની ડિજિટલ નકલો કામ આવે છે.
- ચોરી, ઈજા, થર્ડ-પાર્ટી નુકસાન કે મોટા અકસ્માત માટે FIR.
- રિપેરનો અંદાજ, અંતિમ બિલ અને ચુકવણીની રસીદો (રિઇમ્બર્સમેન્ટ).
- ચોરી માટે: વાહન મળ્યું નથી તેવો પોલીસ રિપોર્ટ, અને વાહન વીમા કંપનીના નામે ટ્રાન્સફર કરવાના કાગળો, તમારી વીમા કંપની માગે તે પ્રમાણે.
મળતી રકમ બિલ કરતાં ઓછી કેમ હોય છે?
| કપાત | તે શું છે |
|---|---|
| ફરજિયાત ડિડક્ટિબલ | દરેક ક્લેમનો પહેલો ભાગ જે તમે ભરો છો. રકમ તમારા પૉલિસી શેડ્યૂલમાં લખેલી હોય છે. |
| સ્વૈચ્છિક ડિડક્ટિબલ | ઓછા પ્રીમિયમ માટે તમે જાતે પસંદ કરેલી વધારાની રકમ. |
| પાર્ટ્સ પર ડેપ્રિસિએશન (ઘસારો) | બદલાયેલા પાર્ટ્સની કિંમતમાંથી કાપવામાં આવતી ટકાવારી, જે તમારી પૉલિસીમાં લખેલી હોય છે. ઝીરો-ડેપ્રિસિએશન ઍડ-ઑન મોટા ભાગની આ કપાત દૂર કરે છે. |
| કવર ન થતી વસ્તુઓ | ઘસારો અને તૂટફૂટ, મિકેનિકલ બ્રેકડાઉન, અને તમારી પૉલિસીમાં બાકાત રાખેલું બધું. |
ક્લેમ કરવાથી સામાન્ય રીતે આગલા રિન્યુઅલ વખતે તમારું નો-ક્લેમ બોનસ (NCB) પણ જાય છે, સિવાય કે તમારી પાસે NCB પ્રોટેક્શન હોય. તમારું પોતાનું પૉલિસી શેડ્યૂલ તપાસો, કારણ કે ઍડ-ઑન અને શરતો વીમા કંપની પ્રમાણે જુદી હોય છે.
ક્લેમમાં મોડું થાય કે નકારાય તો તમે શું કરી શકો?
- તમારા ક્લેમ નંબર સાથે વીમા કંપનીના ફરિયાદ અધિકારી (grievance officer)ને લખો.
- ઉકેલ ન આવ્યો? Bima Bharosa (IRDAI) પર ફરિયાદ નોંધાવો; તે કહે છે કે ફરિયાદો પર 14 દિવસમાં ધ્યાન અપાય છે.
- હજી સંતોષ નથી, કે એક મહિનામાં જવાબ નથી? વીમા લોકપાલ (Insurance Ombudsman)ને ફરિયાદ કરો. તે મફત છે, ₹50 લાખ સુધીના ક્લેમ માટે, વીમા કંપનીના નકાર કે સેટલમેન્ટના એક વર્ષની અંદર.
IRDAIના નિયમો હેઠળ, ક્લેમ સેટલમેન્ટમાંની કપાત દસ્તાવેજો સાથે સમજાવવી પડે. તમારા સેટલમેન્ટ પત્રમાં કોઈ કપાત સમજાવી ન હોય, તો લેખિતમાં તે માગો અને તમારી ફરિયાદમાં તેનો ઉલ્લેખ કરો.
શું ખોટું થઈ શકે, અને તેને કેવી રીતે ઠીક કરવું?
| તમારી સ્થિતિ | સામાન્ય રીતે તેનો અર્થ | શું કરવું |
|---|---|---|
| ખૂટતા દસ્તાવેજને કારણે નકાર્યો | વીમા કંપનીએ બધા દસ્તાવેજો એક સાથે માગવા જોઈતા હતા | દસ્તાવેજ જમા કરાવો અને ફરિયાદ અધિકારીને ફરિયાદ કરો. |
| એક-બે દિવસ પછી પણ સર્વેયર ન આવ્યો | વિલંબ | ક્લેમ નંબર સાથે ફોલો-અપ કરો, પછી ઉપર ફરિયાદ કરો. |
| બિલ કરતાં ઘણા ઓછા પૈસા મળ્યા | ડિડક્ટિબલ અને ડેપ્રિસિએશન | પૉલિસી શેડ્યૂલ તપાસો; ઝીરો-ડેપ્રિસિએશન ફક્ત ત્યારે જ લાગુ પડે જો તમે તે ખરીદ્યું હોય. |
| મંજૂરી પહેલાં કરાવેલું રિપેર ચૂકવાયું નહીં | જાણ કે મંજૂરી ન હતી | હંમેશાં પહેલાં વીમા કંપનીને જાણ કરો; ફોટા અને બિલથી નુકસાન સ્પષ્ટ હોય તો ફરિયાદ કરો. |
| વીમા કંપની એક મહિનાથી ચૂપ છે | ક્લેમમાં વિલંબ | વીમા લોકપાલ કે Bima Bharosa પાસે જાઓ. |
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
વીમા કંપનીને કેટલી જલદી જાણ કરવી?
તરત, અને કોઈ પણ રિપેર પહેલાં.
વીમા કંપનીએ કેટલી ઝડપથી કામ કરવું પડે?
IRDAIના 2024ના નિયમો મુજબ સેટલમેન્ટ વીમા કંપનીની બોર્ડ-મંજૂર ક્લેમ પૉલિસીની સમયમર્યાદામાં, અને વાજબી સમયમાં થવું જોઈએ. ₹50,000થી ઓછા નુકસાનનો સર્વે રજિસ્ટર્ડ સર્વેયર પાસે કરાવવો જરૂરી નથી.
શું FIR હંમેશાં જરૂરી છે?
ચોરી, ઈજા કે બીજાને નુકસાન, અને મોટા અકસ્માત માટે. પોતાના વાહનના નાના નુકસાન માટે સામાન્ય રીતે જરૂરી નથી; તમારી વીમા કંપનીને પૂછો.
કાર માટે ડિડક્ટિબલ કેટલું છે?
ફરજિયાત ડિડક્ટિબલ તમારા પૉલિસી શેડ્યૂલમાં લખેલું હોય છે, વત્તા તમે પસંદ કરેલું સ્વૈચ્છિક ડિડક્ટિબલ (જો હોય તો).
શું મારું નો-ક્લેમ બોનસ જશે?
સામાન્ય રીતે હા, આગલા રિન્યુઅલ વખતે, સિવાય કે તમારી પાસે NCB પ્રોટેક્શન હોય.
મારી વીમા કંપની વિશે ફરિયાદ કેવી રીતે કરું?
વીમા કંપનીના ફરિયાદ અધિકારી, પછી Bima Bharosa, પછી વીમા લોકપાલ. બધું મફત છે.
અકસ્માતમાં કોઈને ઈજા થઈ. તેઓ કયો ક્લેમ કરે?
તેઓ મોટર અકસ્માત ક્લેમ ટ્રિબ્યુનલ સમક્ષ દાવો કરે છે; તમારી વીમા કંપની થર્ડ-પાર્ટી કવર હેઠળ તે સંભાળે છે.
સ્ત્રોત
- IRDAI (Protection of Policyholders' Interests, Operations and Allied Matters of Insurers) Regulations, 2024, નાણાકીય સેવા વિભાગની નકલ (25 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ જોયું)
- PIB – IRDAIએ મોટર વીમા ક્લેમ સેટલમેન્ટનું નિયમનકારી માળખું મજબૂત કર્યું (રાજ્યસભામાં જવાબ), 16 ડિસેમ્બર 2025 (25 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ જોયું)
- Bima Bharosa (IRDAI) અને Council for Insurance Ombudsmen (25 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ જોયું)
- Council for Insurance Ombudsmen – ફરિયાદની પ્રક્રિયા (25 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ જોયું)
- India Code – મોટર વાહન અધિનિયમ, 1988: થર્ડ-પાર્ટી ક્લેમ (25 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ જોયું)
પેજનો ઇતિહાસ: 25 ઑક્ટોબર 2026: પ્રથમ વખત પ્રકાશિત. 25 ઑક્ટોબર 2026: સ્ત્રોતો ફક્ત સરકારી વેબસાઇટ્સ સુધી મર્યાદિત રાખ્યા.